Romans na Pomorzu Zachodnim

Gdzie malarze po prostu muszą malować

Autor Anna Monterroso Carneiro
Opublikowano: 13 października 2025

Uwiecznione w licznych wariacjach przez Caspara Davida Friedricha. Ich urok pozostaje niezmącony do dziś. // © MV-T/Friedrich

Delikatny róż, ognisty pomarańcz, ciemna szarość - zachody słońca na Pomorzu Zachodnim są magiczne. A na wybrzeżu trawa trzcinowa i delikatnie sunące żaglówki tworzą wyjątkowo nastrojową scenerię.

 

 

Kiedy słońce zachodzi na wybrzeżu Pomorza Zachodniego, łatwo jest uciec od pędzącej rzeczywistości, wziąć głęboki oddech i cieszyć się. Nawiasem mówiąc, nie jest to tylko tęsknota XXI wieku. Kierowała ona artystami już 200 lat temu. Szukali ucieczki od ponurej teorii, chcieli wrócić do natury, do siebie, do prawdziwego człowieczeństwa.

Ktokolwiek przemierza dziś krajobrazy Pomorza Zachodniego, na przykład na „Szlaku Północnoniemieckiego Romantyzmu”, wydaje się niemal nieuniknione, że ta sceneria wydała dwóch największych przedstawicieli wczesnego romantyzmu – a wraz z romantyzmem zupełnie nową formę sztuki.

„Caspar David Friedrich i Philipp Otto Runge byli dwoma młodymi mężczyznami ze szwedzkiego Pomorza, którzy zrewolucjonizowali sztukę,

mówi dr Birte Frenssen, historyk sztuki i kustosz w Pomorskim Muzeum Państwowym w Greifswaldzie. I chociaż obaj malarze mieli podobne pochodzenie, a mianowicie pochodzili z rodzin rzemieślniczych, studiowali w Królewskiej Duńskiej Akademii Sztuk Pięknych w Kopenhadze i każdy z nich mieszkał przez jakiś czas w Dreźnie, i chociaż obaj są uważani za twórców romantyzmu, każdy z nich znalazł własną, unikalną ścieżkę.

Dr Birte Frenssen jest historykiem sztuki i kuratorem w Pomorskim Muzeum Państwowym w Greifswaldzie. // © MV-T/Tiemann

Obrazy natury pełne symboliki

Romantyczny artysta Caspar David Friedrich na Pomorzu Zachodnim

Frenssen jest prawdopodobnie najbardziej kompetentną osobą, jaką można spotkać na Pomorzu Zachodnim w temacie romantyzmu i Caspara Davida Friedricha. Państwowe Muzeum Pomorskie znajduje się na terenie dawnego klasztoru franciszkanów. Galeria malarstwa z wieloma dziełami Friedricha jest jedną z głównych atrakcji muzeum. Obecnie planowana jest nowa galeria romantyzmu.

„Czym dokładnie jest romantyzm, doktorze Frenssen?“

„Wiele osób uważa zachód słońca za romantyczny. Tak było kiedyś i tak jest dzisiaj. Ale dla romantyków, artystów okresu romantyzmu, zachód słońca miał znaczenie wykraczające poza naturalne wydarzenie. Dla nich ludzkie życie znajdowało odzwierciedlenie w porach dnia. ‚Rano myśl‘ o swoim przeznaczeniu, wieczorem myśl‘ o swojej śmierci‘ – to bardzo dobrze wyraża romantyczne rozumienie“. Według Frenssena romantyzm jest w rzeczywistości ruchem artystycznym, który jest łatwy do zrozumienia. Nie ma tu żadnej abstrakcji. Jeśli spojrzysz na obraz, możesz sam doświadczyć dokładnie tego, co dzieje się na zewnątrz w naturze. Caspar David Friedrich wymyślił ekspansywne obrazy natury, w których przedstawił przyszłość i tajemnicę grobu w sposób łatwy do zrozumienia, ale pełen symboliki.

Najsłynniejsze obrazy Friedricha obejmują ruiny klasztoru Eldena w pobliżu Greifswaldu. Wciąż jest to – tak, dokładnie! romantyczne miejsce. Wzdłuż starych ceglanych filarów wiją się rośliny - zielony mech, czerwone pnącza, żółte kwiaty. Kiedy słońce zachodzi, jego promienie wędrują po ścianach od dołu ruin do szczytu łuku. Trochę jakby się żegnało.

„Zachodnie okno ruin Eldeny było w połowie zamurowane w czasach Friedricha, “ Frenssen wie. Ale na swoim obrazie "Ruine Eldena im Riesengebirge" przedstawił je jako otwartą dziurkę od klucza. A jego rysunki pokazują mężczyznę siedzącego z jedną nogą w grobie. Można to zrozumieć do dziś.

Zamek Ludwigsburg w Loissin. Ma on zostać odrestaurowany. // © MV-T/Tiemann
Zamek Ludwigsburg w Loissin. Ma on zostać odrestaurowany.
Dr Barbara Roggow, dyrektor muzeum Rungehaus w Wolgaście. // © MV-T/Tiemann

Wszechstronny i enigmatyczny

Philipp Otto Runge i romantyzm na Pomorzu Zachodnim

Młody Philipp Otto Runge również był romantykiem. Ale był kimś, kto zawsze szedł własną drogą. Dlatego jestem tak entuzjastycznie nastawiona do niego“, entuzjazmuje się dr Barbara Roggow, dyrektor muzeum Runge House w Wolgast, o Philippie Otto Runge, współczesnym Casparowi Davidowi Friedrichowi. Tworzył obrazy i grafiki pełne alegorii, których prawdziwe piękno ujawnia się dopiero przy właściwej interpretacji.

Obraz „Lekcja słowika” jest tego najlepszym przykładem, mówi Roggow. Większość widzów widzi tylko ramę obrazu ozdobioną ptakami, kwiatami i aniołami, w centrum której siedzi skrzydlata kobieta z dwoma cherubinami na drzewie. Musiałbyś przestudiować życie Rungego, aby zdać sobie sprawę, że zawiera on wyznanie miłości dla późniejszej żony Rungego, Pauline von Dresden, w której był nieszczęśliwie zakochany przez długi czas. Dlaczego obraz jest okrągły, a nie kwadratowy? Ponieważ jego miłość jest bezgraniczna, bez początku, bez końca.

Runge pokazywał swoje umiejętności nie tylko na obrazach. Malował również płótna, projektował kurtyny teatralne i grę karcianą, a także był aktywny w dziedzinie literatury, śpiewu i tańca. Wierny mottu „Wyrażam swoje uczucia, ponieważ jestem człowiekiem‘

.

Szkoła myślenia, mówi Roggow, która została później podjęta przez Wassily'ego Kandinsky'ego i Paula Klee.

Niewiele rzeczy inspirowało malarzy romantycznych tak bardzo, jak przyroda na Pomorzu Zachodnim. // © MV-T/Tiemann

Romantyczni artyści na Pomorzu Zachodnim

Przyciąganie światła i koloru

Oboje, Runge i Friedrich, musieli opuścić swoją ojczyznę, aby kontynuować edukację i sprzedawać swoją sztukę. Ale w swoich sercach nosili światło i kolory tego regionu. Nawet dziś Pomorze Zachodnie przyciąga wielu artystów. "Romantyzm to ruch artystyczny w historii, który powraca falami" - mówi Roggow. Ilekroć ludzie odczuwali brak emocji, człowieczeństwa, wracali do romantyzmu. Romantyzm pomaga nam odnaleźć siebie, zregenerować się.“ Pomorze Zachodnie oferuje do tego idealne tło: „Jest tu niesamowite światło i masz płaski krajobraz z wysokim niebem, ‚fryderycjańskim niebem‘ – szerokim, fioletowym lub czerwonym“, zachwyca się Frärmt Frenssen. Mamy tu również miejsca, które prawie nie zmieniły się na przestrzeni wieków. Widok na pływy Stralsundu, gdy przyjeżdża się z Hiddensee, lub uczucie, gdy wychodzi się z bukowego lasu na kredowe klify. Sceny, które Friedrich uchwycił na swoich słynnych obrazach, można podziwiać do dziś. Żeglując po zatoce, spacerując wzdłuż rzeki Ryck w Greifswaldzie lub podziwiając jeden z magicznych zachodów słońca.

Historyczny dwumasztowiec "Weisse Düne" sunie po wodach Pomorza Zachodniego. // © MV-T/Friedrich
Historyczny dwumasztowiec "Weisse Düne" sunie po wodach Pomorza Zachodniego.

Możesz być także zainteresowany

Zawartość jest ładowana

z powrotem