Nieokrzesany Pomor. Od anegdoty do archetypu

Kolejna edycja festiwalu polenmARkT 2026 rozpocznie się uroczystym otwarciem. W Greifswaldzie festiwal po raz kolejny zgromadzi ludzi, pomysły i perspektywy z Polski i Niemiec, umożliwiając uczestnikom bezpośrednie doświadczenie polsko-niemieckiej wymiany kulturalnej i naukowej w regionie. W centrum wieczoru inauguracyjnego znajdą się nauka, obrazy kulturowe i muzyka: prof. dr Bartosz Wójcik zabierze nas w zaskakującą podróż śladami historii Pomorza, a XXVII. Nagroda Promocyjna Sparkasse Pomorze Przednie jest wyrazem uznania dla młodych naukowców oraz szczególnych zasług na rzecz współpracy niemiecko-polskiej, a Ola Jas otworzy wieczór muzycznie, prezentując współczesny folk i folk jazz.

XXVII Nagroda Promocyjna Sparkasse Pomorze Przednie
Jednym z najważniejszych punktów wieczoru jest wręczenie XXVII Nagrody Promocyjnej Sparkasse Pomorze Przednie za współpracę niemiecko-polską na Uniwersytecie w Greifswaldzie. Nagrodą wyróżnia się w szczególności prace badawcze młodych naukowców, które powstały w ramach współpracy niemiecko-polskiej lub wnoszą szczególny wkład w badanie i pogłębianie stosunków niemiecko-polskich. Ponadto doceniane są wybitne zasługi na rzecz współpracy z polskimi instytucjami na Uniwersytecie w Greifswaldzie i w jego otoczeniu.

Krótki wykład z udziałem prof. dr Bartosza Wójcika: „Grubiański Pomorzanin. Od anegdoty do imagotypu”
Jak powstaje obraz regionu i jego mieszkańców – i dlaczego pewne wyobrażenia mogą utrzymywać się przez wieki? Tym pytaniom poświęca się prof. dr Bartosz Wójcik z Uniwersytetu Szczecińskiego w swojej nowej książce „Grubiański Pomorzanin. Od anegdoty do imagotypu” (Der grobe Pommer. Od anegdoty do imagotypu), która ukazała się pod koniec ubiegłego roku nakładem Biblioteki Pomorskiej. Opierając się na 36 świadectwach literackich i publicystycznych od XVII wieku aż po współczesność, Wójcik śledzi historię zaskakująco trwałego wizerunku Pomorza. Z anegdot, przypisywanych cech i stereotypów wyłania się ukształtowany kulturowo imagotyp – wyobrażenie o tym, jak postrzegani i opisywani są mieszkańcy danego regionu. Wizerunek „nieokrzesanego” lub „chamskiego” Pomorza towarzyszy mieszkańcom ujścia Odry od prawie pół tysiąca lat. Spotykamy go w prozie, poezji i dramacie, a przy tym nieustannie się zmienia. Wójcik pokazuje, w jaki sposób takie obrazy kulturowe powstają, są przekazywane i na nowo interpretowane – oraz co zdradzają one o postrzeganiu regionu przez samych mieszkańców i przez innych. Jego imagologiczne poszukiwanie śladów otwiera fascynujące spojrzenie na tożsamość regionalną, transfer kulturowy i siłę narracji. Zachęca to do ponownego spojrzenia na rzekomo znane wyobrażenia o Pomorzu.
Bartosz Wójcik jest kulturoznawcą i literaturoznawcą, profesorem w Instytucie Literatury i Nowych Mediów Uniwersytetu Szczecińskiego oraz kierownikiem grupy badawczej „Regionalizm i obszary przygraniczne”. Do głównych obszarów jego badań należą granice i obszary przygraniczne, historia literatury i kultury Pomorza, transfer kulturowy oraz narracja dotycząca krajobrazów kulturowych.

Muzyczny wstęp z udziałem Oli Jas
O oprawęmuzyczną zadba OlaJas, prezentując współczesny folk i folk jazz. Urodzona w 1992 roku w Warszawie wokalistka, skrzypaczka i autorka tekstów łączy w swojej muzyce jazz z elementami muzyki brazylijskiej, portugalskiej i afrykańskiej, a także folku, muzyki światowej i słowiańskiej melancholii. Jej kompozycje są jednocześnie melancholijne, poetyckie i pełne twórczej energii. Ola Jas ukończyła Szkołę Muzyczną im. Karola Szymanowskiego w Warszawie i studiowała śpiew jazzowy w Szkole Jazzu im. Henryka Majewskiego. W 2018 roku wydała swoją pierwszą EP-kę; w 2020 roku ukazał się jej debiutancki album, który powstał we współpracy z portugalskim muzykiem João de Sousa.

Zapraszamy na uroczysty początek wydarzenia, który przyniesie ekscytujące spojrzenie na Pomorze, uhonorowanie niemiecko-polskiej nauki i współpracy, a także muzykę przekraczającą granice.