Professor dr. Felix Biermann belicht in zijn lezing de cultuurhistorische context en het huidige onderzoek naar vroegmiddeleeuwse zilverschatten.
Tot de meest indrukwekkende getuigenissen van de vroege Slavische geschiedenis van het huidige noordoostelijke Duitsland behoren prachtige zilverschatten, waarvan er juist de afgelopen jaren spectaculaire nieuwe vondsten zijn gedaan. Ze bevatten doorgaans munten – aanvankelijk munten van islamitische rijken uit het Oosten (“dirhams”), later Europese munten uit bijvoorbeeld Scandinavië, Polen, Engeland en het Oost-Frankisch-Duitse Rijk. Daarnaast zijn er vaak ook kunstzinnige sieraden, bijna altijd in stukken gesneden en verdeeld – als „Hacksilber“, gewaardeerd op basis van gewicht en zuiverheid, diende het metaal als betaalmiddel bij handelstransacties. De schatten getuigen van levendige handel, welvaart, ambachtelijk vakmanschap, van vorstelijke representatie en een enorm uitgebreid communicatienetwerk dat het Oostzeegebied verbond met grote delen van Europa, met Centraal- en West-Azië en Noord-Afrika – een vroege vorm van globalisering. Ze belichten echter ook de schaduwkant van het tijdperk, zoals de bloeiende slavenhandel, de plundereconomie en op geweld gebaseerde zilvereconomieën als motor voor het ontstaan en de uitbreiding van heerschappijen. Daarbij is één centrale vraag tot op de dag van vandaag nog niet definitief beantwoord: waar werd de prachtige zilveren sieraden vervaardigd, waarvan de glans tot op de dag van vandaag fascineert – in Scandinavië, Polen, de Kievse Rus, in het Oosten of zelfs in Mecklenburg-Vorpommern? De zilverschatten en hun cultuurhistorische context, de daarmee samenhangende vragen en de resultaten van recent onderzoek naar dit vraagstuk vormen het onderwerp van deze rijk geïllustreerde lezing.
Prof. dr. Felix Biermann is hoogleraar middeleeuwse archeologie aan de Universiteit van Stettin (Szczecin) en adviseur voor archeologische opgravingen bij het Landesamt für Denkmalpflege und Archäologie Sachsen-Anhalt (Halle [Saale]). Hij doet al vele jaren onderzoek naar de Slavische vroege middeleeuwen, in het bijzonder naar de zilverschatten, de munten en de sieraden die daar deel van uitmaken.
