Wat de handen zeggen. Leren gebaren te interpreteren: tussen het dagelijks leven en het wereldtoneel
Als mensen samenkomen, praten ze met elkaar, ook al zeggen ze geen woord. Handen tekenen vormen in de lucht, schouders nemen een bepaalde houding aan, blikken markeren pauzes. Al sinds de oudheid wordt hen voorgeschreven hoe ze zich moeten bewegen – van de retorische leer van Cicero en Quintilianus via barokke etiquettehandboeken tot hedendaagse handleidingen voor lichaamstaal. Wie zo spreekt, wordt als zelfverzekerd beschouwd. Wie anders spreekt, niet.
Waar komt deze kijk op het lichaam vandaan?
PD Dr. Silva Ladewig legt in haar lezing allereerst de geschiedenis van deze voorschriften bloot: waarom werd gebaren überhaupt het onderwerp van regels? Wiens lichaam gold telkens als maatstaf? De historische terugblik laat zien dat onze ideeën over gepaste bewegingen veel minder vanzelfsprekend zijn dan ze aanvoelen.
Wat handen daadwerkelijk doen
De taalkundige zet dit af tegen de bevindingen van het gebarenonderzoek. Gebaren zijn namelijk geen bijzaak van de taal; ze maken er deel van uit. Ze structureren gedachten nog voordat er woorden zijn, ze tonen, vormen, ordenen en beoordelen. Ladewig laat zien hoe dit geanalyseerd kan worden: zowel aan de hand van alledaagse, onbewuste handbewegingen als aan zorgvuldig geënsceneerde optredens uit de internationale politiek.
Onderzoek dat in het openbaar plaatsvindt
Silva Ladewig maakt haar analyses niet alleen toegankelijk in de wetenschap, maar ook op haar social-mediakanaal @gestikinsights, waar ze gebaren uit het actuele nieuws en debatten onder de loep neemt. De lezing combineert beide: vakkundige diepgang en een scherpe blik op wat we dagelijks op onze schermen tegenkomen.
