Openbare avondlezing door professor dr. Alexander Ziem (Heinrich-Heine-Universiteit Düsseldorf, Instituut voor Duitse Taal- en Letterkunde)
Ook op sociale media worden we razendsnel en onophoudelijk overspoeld met een enorme hoeveelheid informatie. Om niet ten onder te gaan in deze enorme stroom aan gegevens, zijn we genoodzaakt om waarnemingsgegevens te sorteren en te ordenen. Ondanks de grote cognitieve belasting verloopt dit proces als het ware automatisch en onopgemerkt. Het wordt niet in de laatste plaats gestuurd door frames die we hebben verworven en die het begripsproces onder de waarnemingsdrempel sturen. In de lezing wordt de stelling verdedigd dat frames, in hun functie als sjablonen voor het begrijpen, in twee opzichten intrinsiek van sociale aard zijn: ze ontstaan uit sociale interactie en geven daar tegelijkertijd vorm aan, waardoor ze altijd ook fungeren als instrumenten voor het op belangen gebaseerde sturen en selectief verspreiden van informatie (ook wel „framing“ genoemd).
Professor dr. Alexander Ziem is hoogleraar „Germanistische Taalkunde“ aan de Heinrich-Heine-Universiteit Düsseldorf, hoofd van het FrameNet-consortium voor het Duits (https://framenet-constructicon.hhu.de/) en de belangrijkste initiatiefnemer van de opleiding „Digital Cultures“. Na onderwijs- en onderzoeksactiviteiten aan de Technische Universiteit Berlijn en de Universiteit van Bazel was hij in 2013 en 2014 werkzaam als fellow bij het ‘International Computer Science Institute’ (FrameNet) in Berkeley, Californië (VS), en leidde hij diverse DFG-projecten. Van 2011 tot 2019 was hij directeur van het Graduiertenkolleg van het SFB 991 „The Structure of Representations in Language, Cognition and Science“. Als gastprofessor gaf hij in 2019 les aan de Università degli Studi di Milano in Italië en in 2025 aan de universiteiten van Kyoto en Tokio in Japan. Zijn huidige activiteiten zijn gericht op de verdere ontwikkeling van het Duitse FrameNet en Konstruktikon, waarbij hij een Global-FrameNet-perspectief hanteert (dit laatste wordt ondersteund door de DAAD in samenwerking met prof. T. Torrent en prof. O. Czulo). Zijn onderzoeksgebieden liggen op het gebied van de constructiegrammatica (onder andere op het grensvlak met de fraseologie), de framesemantiek en de digitale taalkunde in combinatie met onderzoek naar het publieke taalgebruik.
Moderator: professor dr. Konstanze Marx-Wischnowski
